Ammerhba s Souk El Had n Agadir, aẓeṭṭa n tmuɣli d suq ameqqran n Tefriqt! Deg ul n Souss, yal abrid yettmeslay isefra, yal taḥanut teččur d initen d rriḥat n Lmerruk. I yal amekli, asenqed n yisufra d taddart ur yettwaḥettem. Isufra-ya, d iẓuran n tmekla tamaziɣt, ttbeddilen imensiwen ɣer yimenɣi. Souk El Had, s wugar n 6 000 n tḥuna, d amkan anda ttmuqbalen rriḥat n wakal d yilel, yettak-d isufra imaynuten. Ad tkecmeḍ ɣer umaḍal anda zaɛfran, ras el hanout, kamun, kurkuma d lqerfa mačči d isufra kan, maca d isɣan ɣer usikel d usnulfu n tmekla. Heggi iman-ik ad tafeḍ amek ara tessegziḍ igran n tidet, anda ara ten-taɣeḍ s wazal yelhan deg suq-nneɣ, d amek ara ten-tesqedceḍ i tmekla-inek. Agadir, taburt n Souss-Massa, ad ak-teldi tiwura n rriḥat-is n tidet. Awi-k uɣerbal-ik d yiles-ik!
Itran n tḥuna n Agadir: amek ara tessegziḍ d amek ara taggeḍ isufra-inek
Deg Souk El Had, lǧuda d tagellidt. Ataya amek ara tessegziḍ isufra yelhan:
- Zaɛfran n Agadir (neɣ n Souss): D "aẓeṭṭa n ddheb", d asufru agerram. Nadi ɣef yizuran imezzayen, d azeggwaɣ aquran, s yixf yefsin. Ur ttaɣ ara tafat, imi tella tella. Zaɛfran yelhan yettak-d rriḥa n yijeǧǧigen d tament. Iwakken ad t-tjeṛṛbeḍ, ssew kra n yizuran deg waman iḥman: ad yefk ini awraɣ-azeggwaɣ, mačči s lemɣawla.
- Ras el Hanout: S tmeslayt, d aqerru n tḥanut n yisufra, d aḥric yettwaḥettmen seg 20 ɣer 40 n yisufra yemgaraden. Rriḥa-s ilaq ad tili d taččur, d taḥmant, d tamenzayt, ur yettili ara asufru yiwen kan. Suter i umesnulfu ad t-yesseɣli: ilaq ad d-yessaki taḥma n iswaq n Lmerruk. Ini-s yettbeddil seg awraɣ-azeggwaɣ ɣer azeggaɣ, s leḥsab n tmezzi-s. D taṛwiḥt n tẓagin d sekssu n tmeɣriwin.
- Kamun (Kamoun): D asufru yettwaḥettmen deg tmekla tamaziɣt, kamun s yizuran-is (igran) yif tafat, imi yettḥettim rriḥat-is. Igran ilaq ad ilin d imesbaɣuren, s ini yiwet, ad d-fken rriḥa n wakal d taḥmant, d tamrart. Kamun s tafat ilaq ad yili d amaynutt, d ini azeggaɣ afessas.
- Kurkuma (Kharqoum): Yettwassen s ini-s awraɣ d yizuran-is. Deg suq, ad tafeḍ aẓar amaynutt, yettemcabi ɣer zenǧabil, maca s uẓar awraɣ aquran. S tafat, ilaq ad yili d awraɣ aquran, ur yettili ara d aḥric, ad yettak-d rriḥa n ifelfel d wakal. D ini n tidet ur yettwaḥettem ara d aẓar n tmekla tamaziɣt.
- Lqerfa (Qarfa): Lqerfa tamaziɣt tettili s yizuran iquranen d yifessasen, neɣ s tafat. Nadi ɣef yizuran i d-yettaken rriḥa taǧǧiǧt, tamellalt d taẓeṭṭa. Lqerfa n Ceylan d tamellalt d tamenzayt n Cassia. S tafat, ilaq ad tili d tazeggaɣt taḥmant, ad tili s rriḥa taǧǧiǧt, d azamul n tmaɣra.
Tasnagt n usenɣel deg Souk El Had: isumar n umusnaw
Souk El Had d amkan n tudert d usenɣel, d usenɣel n yisufra d tamusni. Ataya kra n isumar iwakken ad ak-awin:
- Meslay i yizenzayen: Izuznayen n yisufra (Attar) d iẓuran n tmusni. Ur tuggad ara ad tseqsiḍ ɣef uẓar n yisufra, d useqdec-nsen. Ad ferḥen ad bḍun tmusni-nsen.
- Ffeɣ ɣef uḥric d tmaɣra: Aɣ isufra-inek s uḥric. Deg Souk El Had, aṭas n yizenzayen sseɣlayen isufra deg umkan, zdat wallen-ik, d azamul n tmaɣra. D azamul n lǧuda d rriḥat iǧǧiǧen.
- Awi-k s yissens-ik: Sseɣli isufra, wali ini-nsen, taẓeṭṭa-nsen. Asufru yelhan yettak-d rriḥa taǧǧiǧt d ini yettbanen. Ur ttaɣ ara wid yettbanen d imellalen neɣ ur d-yettaken ara rriḥa.
- Aɣ s tmeẓyanin: Iwakken ad tḥettmeḍ rriḥat, yif ad taɣ s tmeẓyanin s waṭas, ladɣa i tafat. Sseḥbes-ten deg yiqedran yettwaḥettmen, ɣer tmuɣli d uɣerbal.
- Ssenɣel s tmeɣra: Asenɣel d aḥric n tgemmi n suq. Xdem-t s leqder d tmeɣra. D urar yelhan i d-yettaken azal yelhan.
Ad tesseɣliḍ tmekla-inek: asqdec n yisufra imaziɣen
Tura mi tgaḍ igran-inek, d akud ad ten-tesseɣliḍ deg tmekla!
- Zaɛfran: Kra n yizuran yettwaḥettmen deg kra n waman iḥman (aman, aɣerbal) uqbel ad t-tesqedceḍ deg taggara n tmekla. Yelha i rruz, tiselsin, tẓagin n uyaziḍ, d yimɣan.
- Ras el Hanout: Asufru ameqqran n tẓagin, sekssu, neɣ timellalin n yiksumen. Sseqdec-t deg tazwara n tmekla iwakken ad d-yefk rriḥat-is. Yelha daɣen deg tmeẓyanin n yiksumen.
- Kamun: Yettwaḥettem i yiksumen yettwaḥman (tiḥricin, kefta), igummen (tizegwa, tabruyt), d tiselsin. Kamun s tafat yettwaḥettem deg taggara n tmekla neɣ ɣef yimenɣi. Igran zemren ad ttwaḥmen iwakken ad sseɣlin rriḥa-nsen.
- Kurkuma: Ini-s awraɣ yelha i yimenɣi n rruz, tẓagin n iselman neɣ n uyaziḍ, d tiselsin. Iwakken ad tesseɣliḍ izuran-is, sseqdec-t s yifelfel aberkan iwakken ad yettwaḥettem. Aẓar amaynutt zemmer ad yettwaɣli deg ismutiyen neɣ ijjen.
- Lqerfa: Tettwaḥettem deg yimenɣi imellalen-imraranen am tẓagin n izimer s yizegwa, pastillas, neɣ briwates. Tettak-d rriḥa taǧǧiǧt i yimɣan imaziɣen, atay n nanah d kra n tiselsin tiḥmanin.
Asumar n umeksa n tmekla: Bdu s tmeẓyanin kan, d beddel s leḥsab n tmuɣli-inek. Isufra imaziɣen d iǧǧiǧen, d kra n tmeẓyanin kan zemren ad beddlen imensi.
Mi tẓuṛeḍ Souk El Had n Agadir, ur d-tettruḥuḍ ara s yisufra kan, maca s kra n taṛwiḥt n Lmerruk. Igran-a yettaken rriḥa d isɣan ɣer usnulfu n tgemmi d tmekla. Amuɣ-a ad ak-yesseɣli ad tjeṛṛbeḍ d ad tbḍuḍ imensiwen n tmekla tamaziɣt d yimawlan-ik. Ayyaw ad tẓuṛeḍ Souk El Had d ad ak-yeɛǧeb s yimraran-is! Asikel-inek n tmekla yebda dagi, deg ul n Agadir.
